BillMcGaughey.com
       

 

Artykul przedstawiony przez Williama McGaugheya podczas II Konferencji

Miedzynarodowego Stowarzyszenia Historii Duzych 7 sierpnia 2014 r

 

"Alternatywny widok progów i historycznych punktów zwrotnych"

 

W kazdej historii obejmujacej szeroki okres - niezaleznie od tego, czy to historia zachodnia, historia swiata czy duza historia - istotnym aspektem projektowania bylaby identyfikacja tak zwanych "zwrotnych punktów", które dziela jedna czesc historii z druga. Jest oczywiste, ze taka historia nie jest zgodna z pojedynczym wzorem plynacych wydarzen, ale zamiast tego zmienia sie w okreslonych momentach.

Duza historia ma te zalete, ze jest na tyle duza, ze ??ludzie moga zobaczyc, ze jej historia jest podzielona. Wzorce rozwoju w formacjach gwiezdnych sa inne niz w ewolucji zywych gatunków. Rozwój rolnictwa, systemy pisania, religii i przedsiebiorstw handlowych maja rózne typy opowiesci.

Ta szeroka gama doswiadczen moze prowadzic do chaotycznej historii, jesli nie jest wlasciwie zorganizowana. Wielcy historycy szukaja wiec punktów zmian, gdy pojawia sie nowe instytucje, stworzenia lub typy powstania. To wlasnie wtedy, gdy istnieja nowe warunki, aby tworzyc nowe rzeczy. David Christian nazywa ich "zloczyncami zlocistymi", co oznacza, ze ??warunki nie sa zbyt wiele w taki czy inny sposób, ale sa "sluszne" pod katem tego, co jest potrzebne do osiagniecia koncowego rezultatu.

Na przyklad ludzie moga mieszkac tylko w pewnym zakresie temperatur i cisnienia atmosferycznego. Nie mozemy zyc na Jowisza, na gwiazde Syriusza lub w pustej przestrzeni. Obecna ziemia zapewnia dokladnie te same warunki.

Moja wlasna próba poczucia oszalamiajacej róznorodnosci doswiadczen prowadzacych do obecnej sytuacji doprowadzila mnie do uznania Historii Duzej za historie trzech kolejnych typów bytów: materii, zycia i mysli. Jeden z nich wyplywa. Mieszane razem tworza nasz obecny swiat.

Moja przyszla ksiazka, historia potrójnej egzystencji: materia, zycie i mysl, opowiada te historie w jedenastu rozdzialach. Kazdy rozdzial sklada sie z zestawu punktów zwrotnych. Pozwole sobie krótko przesledzic spis tresci, aby pokazac, co jest konkretnie zaangazowane.

Pierwszy rozdzial dotyczy stworzenia wszechswiata fizycznego. Zaczynamy od Wielkiego Wybuchu, kontynuujemy tworzenie gwiazd z chmur kosmicznych materialów, wyjasnijmy, jak ciezsze pierwiastki chemiczne sa wytwarzane w gwiazdach i wyobrazaja sobie ciagla ekspansje przestrzeni, wraz z jej energia i materia, w galaktykach i galaktycznych klastrach .

Drugi rozdzial dotyczy stworzenia ukladu slonecznego i ziemi. Jego historia nie chronologicznie sledzi wydarzenia pierwszego rozdzialu, ale dotyczy czesci przestrzennej poprzedniej opowiesci. Opowiadajac te ??historie zwezamy uwage na mala czesc galaktyki Drogi Mlecznej, gdzie slonce i ich planety istnieja. Czemu? To dlatego, ze jeden z tych planet, ziemia, stanowi most do nastepnej czesci opowiesci, która jest wygladem zycia. Jak dotad wiadomo, ze ziemia jest jedynym miejscem we wszechswiecie, gdzie istnieje zycie.

Trzeci rozdzial opowiada historie zycia. zycie jest nowym typem bytu, róznym od materialów nieorganicznych skladajacych sie glównie z wszechswiata fizycznego. Nalezy do dziedziny materii, ale ma specjalne cechy. Wsród nich zycie przebiega cyklicznie, od urodzenia do dojrzalosci do smierci. Pokazuje postepy ewolucyjne od prostych form zycia do wiekszych i bardziej zlozonych organizmów.

Czwarty rozdzial dotyczy ewolucji konkretnych gatunków zyjacych, Homo sapiens, naszych wlasnych gatunków. Opowiadamy historie, która prowadzi od myslenia do zycia. Wedlug naszych standardów, Homo sapiens jest jedynym gatunkiem zdolnym do myslenia. Dlatego potrzebujemy opowiadania o pojawieniu sie naszego gatunku jako formy zycia, która przemiescila historie Big History w kierunku mrocznej, ale waznej dziedziny mysli.

Gdzie zaczyna sie mysl? Zaczyna sie od migotliwych swiadomosci wewnatrz ich mózgu, gdy poszczególne istoty ludzkie doswiadczaja zycia. Choc swiadomosc ta jest wczesniejsza niz jezyk mówiony, potrzeba jezyka do opracowania i zorganizowania myslenia do punktu, który mozemy uznac za rodzaj bytu. Piaty rozdzial opisuje myslenie na tym etapie jej rozwoju.

Jesli myslenie pozostalo niezmiennym procesem elektrochemicznym w ludzkim mózgu, to nie zasluguje na uznanie za trzeci sektor istnienia, jakiegos innego niz sop plynacy przez drzewo lub procesy trawienne zwierzecia. Ale mysl jest bardziej niz to, poniewaz stala sie czynnikiem przyczynowym na swiecie. Dzieki technologii, mysl jest w stanie zorganizowac i stworzyc rzeczy w swiecie fizycznym. Jak zycie istnieje materialnie, czy tez myslenie. We slowach Wladimira Vernadskiego mamy trzy sfery istnienia - geosfere, biosfere i noosfere - opisujac odpowiednio obszary materii nieorganicznej, zycia i mysli ludzkiej.

Kiedy dojdziemy do okresu cywilizacji - okolo 5000 lat temu - mysl staje sie tlumaczona na slowa pisane. Pisanie zastanawia sie w bardziej trwaly sposób, dzieki czemu jego wypowiedzi mozna przekazac innym. Dzieki komunikacji slownej i matematycznej wiedza zdobyta w oparciu o indywidualne doswiadczenia staje sie kolektywna wiedza urzeczywistniajaca gromadzenie sie dokumentów pisanych. Wiedza w tej skali zmienia swiat w sposób masywny i gleboki.

Okreslam okres cywilizacji w rozdzialach od 6 do 9 mojej ksiazki. Koncentruje sie na postepie mysli jako rodzaju bytu, jego schemat rózni sie od innych systemów wielkiej historii, które maja tendencje do pokazania postepu rozproszonych ludzkich spolecznosci w kierunku globalnego spoleczenstwa.

Wezmy na przyklad rolnictwo. Czy jego przybycie stanowi glówny punkt przerwy w historii ludzkosci? Tak, w historii gatunku ludzkiego, ale nie z punktu widzenia przemyslanej mysli. Rolnictwo jest rewolucyjnym postepem w karmieniu ludzkiej wspólnoty, ale nie przemyslana w nowej formie. To jednak ilustruje zastosowanie ludzkiej mysli do zywych istot.

Problemem w moim programie wielkiej historii jest to, ze nie mamy jednostek lub ich grup, swiadomie starajac sie przemyslec mysli. To, co robimy, to ludzie dzialajacy w strukturach instytucjonalnych, aby realizowac rózne inne cele, czesto te, które dotycza zdobycia wladzy, gdzie incydentalnie rozwazana jest incydent. Historia cywilizowanych spoleczenstw dotyczy przede wszystkim walk o rózne poszukiwania energii.

Moja wczesniejsza ksiazka, Piec epok cywilizacji, opisywala proces, dzieki któremu rozwijaly sie glówne instytucje ludzkiego spoleczenstwa. Opowiada, jak spoleczenstwo wypelnia sie z czasem w celu opracowania pluralistycznej struktury wladzy. Wyjasnia takze, jak kazda glówna instytucja jest zwiazana z technologia komunikacji wprowadzona na poczatku okresu - mianowicie pisaniem ideograficznym, pisaniem alfabetycznym, drukowaniem, nagrywaniem elektronicznym i nadawaniem.

Rzad, skupiony w rozdziale 6, byl pierwsza instytucja rozwijajaca sie. Potem przyszla religia swiatowa, skupiona w rozdziale 7. Poczawszy od okresu renesansu mielismy wtedy okres, w którym przedsiebiorstwo handlowe i edukacja swiecka zdominowaly spoleczenstwo i jego kulture. Ich opowiesc jest powiedziana w rozdziale 8. Wreszcie, w rozdziale 9, mamy historie branzy nowosci i rozrywki. Nasza wspólczesna kultura koncentruje sie glównie na rozrywce.

Moja ksiazka opowiada historie tych róznych instytucji. Pierwszy okres od okolo 3000 dol. Do czasów Chrystusa, koncentrowal sie na rzadzie i powstaniu imperiów politycznych. Nastepnie, od czasów Chrystusa az do okolo 1500 rpne, instytucje religijne staly sie glównym tematem historii. Mielismy trzy swiatowe wyznania - buddyzm, chrzescijanstwo i islam - stajac sie poteznymi instytucjami wspólpracujacymi z rzadem w rzadzeniu spoleczenstwem.

Wloski Renesans w 14 i 15 wieku A.D. przyniósl odwrócenie uwagi od religii do humanistycznych i swieckich interesów, w tym nauk przyrodniczych. Instytucje handlowe i edukacyjne staly sie dominujace przez nastepne cztery lub piecset lat. Potem, po I wojnie swiatowej, przemysl rozrywkowy zadebiutowal, napedzany nowymi technologiami komunikacyjnymi. Oprócz branzy filmowej i audiowizualnej, stacje radiowe zaczely nadawac programy rozrywkowe. W polowie 20 wieku powstaly sieci telewizyjne.

Teraz, na poczatku XXI wieku, branze informacyjne i rozrywkowe - zwlaszcza wielkie sieci telewizyjne - zaczynaja tracic swoja przewage. Komputery zmieniaja spoleczenstwo. Rozdzial 10 opowiada historie tego przemyslu. Wreszcie, w rozdziale 11, przewidujemy, ze technologia komputerowa bedzie sie rozwijac do momentu powielania ludzkiego umyslu. Produkty sztucznej inteligencji i robotyki to maszyny wytwarzane przez mysli ludzkie, które sa zdolne do myslenia. Ale dopóki nie zostana uwolnieni od opieki nad ludzmi, nie beda przyjmowac atrybutów zycia.

To w skrócie jest miejsce, gdzie chcialbym umiescic punkty zwrotne Big History. Cztery epoki historii w czasach cywilizowanych sa definiowane przez technologie komunikacji i glówne instytucje w spoleczenstwie. Ale Wielka historia jest wieksza niz ta. Nie jestesmy tak zainteresowani ludzkimi spoleczenstwami czy sposobami komunikacji, jak proces historyczny rozwinal mysl. W cywilizowanych czasach mysl staje sie kompleksem wiedzy dostepnej dla calej ludzkosci.

Opowiadajac te ??historie, zalamalbym rozdzialy 6 i 7 na jeden segment, a rozdzialy 8 i 9 na drugie. Ich wydarzenia odbywaja sie odpowiednio w okresie od 3000 B.C. I 1500 A do D. W okresie od 1500 A do 2000 roku A.D. Na razie ignorujemy komputery i co moze pochodzic od nich.

Dlaczego podzial historii cywilizacji na dwa okresy? Opowiesc w rozdzialach 6 i 7 dotyczy tworzenia wiedzy w tekstach pisanych - czy to w skryptach ideograficznych czy alfabetycznych. Same teksty maja niewielki wplyw na swiat fizyczny. Z drugiej strony opowiesc w rozdzialach 8 i 9 dotyczy wiedzy w postaci maszyn. Maszyny maja wiekszy wplyw fizyczny.

Wielcy historycy czesto cytuja ludzka "zbiorowa nauke" jako wydarzenie powiazane z progiem Wielkiej Historii. Dotyczy to tekstów pisanych i drukowanych. Wspólne uczenie sie zawarte jest w tych tekstach. Coraz czesciej zbiorowe uczenie sie urzeczywistnia sie w obiektach fizycznych w postaci maszyn. Tutaj myslenie juz zostalo zrobione. Jest to realizowane w wynalazku i konstrukcji maszyny. Nie potrzebuje uczonego, aby zobaczyc, co zostalo stworzone. Obecnosc maszyny na swiecie jest oczywista.

Dlatego trzecie i czwarte epoki historii swiata róznia sie od pierwszych dwóch. Wiek maszyny zaczal sie od renesansu. Pomysl o Leonardo da Vinci, nieuchwytnym wynalazca maszyn. Pomysl o portugalskich statkach zaglowych, które przemierzaly oceany i muszkiety, które Europejczycy wykorzystywali do pokonywania ludów tubylczych. Zastanów sie nad holenderskimi mlynami wiatrowymi, które staly sie zródlem mocy do produkcji i odzyskiwania ziemi z morza. Pomysl o parowcu Jamesa Watta, o kolejach, samolotach i samochodach. Pomysl o telewizorze, kierujac ludzka uwage przez dlugi czas. Wszystko to powstalo w ostatnich latach, kiedy maszyny nadciagnely do ??dominacji w ludzkiej kulturze.

Pomimo tego, ze dzielilo nas to 5000 lat historii swiata na dwa okresy, rytm w historii - fala podobna do ruchu - powoduje, ze postepy mysli wahaja sie pomiedzy wiekszymi i mniejszymi stanami zaangazowania sie w swiat fizyczny. Jest okres wstepny w kierunku zwiekszenia swiatowego wplywu i okresu regresji na obrazy i idee zamieszkujace umysl. Rozwazmy dwa okresy oddzielnie.

W ciagu pierwszych trzech tysiecy lat historii swiata cywilizacje przybieraly ksztalt rzadu. W czasach rzadu skoncentrowanych przez królów wielkie pomniki, takie jak grobowce piramid, wielkie mury, drogi, kanaly, palace i porty morskie.

W nastepnych pietnastu latach religia wyrosla na pierwszy plan z innym obawami. W epoce religii, uczeni przestali byc zainteresowani swiatem naturalnym. Ich uwage skupiono na idei religijnych, swietych tekstach i perspektywie blogiej przygody. Rzeczy niewidoczne mialy pierwszenstwo przed tym, co mozna bylo zobaczyc.

Podobnie w ciagu ostatnich pieciuset lat Renesans rozpoczal wiek odkrywania swiata. Malarze i rzezbiarze odkryli piekno w ciele czlowieka. Nawigatory odwiedzaly odlegle miejsca na ziemi. Gdy spory teologiczne splynely, europejscy intelektualisci znowu zainteresowali sie naukami przyrodniczymi. Technologie pochodzace z nich rodza komercyjne produkty. Byl to okres wzmozonego zaangazowania ze swiatem.

Jednak w XX wieku ludzkosc stracila zainteresowanie takimi rzeczami, wycofujac sie w sztuczny swiat zwiazany z popularna rozrywka. Jego rzeczywistosc skladala sie z zmyslowych obrazów nagranych na tasmie lub dysku, transmitowanych w radiu lub telewizji, które byly mile dla ludzkiego umyslu.

Teraz nadszedl czas na kolejny materialny postep. Komputer to nie tylko inne urzadzenie elektroniczne. Nie tylko nagrywanie lub emitowanie zdjec. Zamiast tego maszyna ta przetwarza informacje tak samo jak ludzki mózg. Technologia inteligentnych maszyn szybko sie poprawia.

W moim programie przeplyw wielkiej historii przebiega przez rytm ludzkiej kultury do rozwoju sztucznej inteligencji i roboty. Chociaz czwarta epoka cywilizacji byla wewnetrznie wygladajaca, jej wykorzystanie energii elektrycznej i elektroniki przynioslo technologie do momentu, w którym mogloby sprowadzic ludzki umysl. zywe gatunki, Homo sapiens, moga wkrótce miec mozliwosc zastapienia sie maszynami w gospodarczych i innych obszarach.

Przeplyw historii jest jasny. Najpierw przyszlo do sprawy, potem przyszlo do zycia i wreszcie pomyslalo. Mysl pojawila sie po raz pierwszy w mózgu gatunku ludzkiego. Nastepnie zostalo ono sporzadzone na pismie. Potem stal sie urzeczywistniany w maszynach zbudowanych z metali i wiedzy pisanej. Wreszcie maszyny beda produkowaly wlasna wiedze. Beda myslami o stworzeniach, tak jak my.

 

Zobacz takze "Opowiesc i nauka w wielkiej historii", oparta na dyskusji na konferencji na temat wielkiej historii, która odbyla sie w San Rafael w Kalifornii 13 sierpnia 2014 r. Jest to kontynuacja dyskusji na tej konferencji.

 

 

Kliknij, aby przetlumaczyc na:

Francuski - Hiszpanski - Niemiecki - Portugalski - Wloski  

Uproszczony chinski - indonezyjski - turecki - polski - niderlandzki - rosyjski        

 

--- powrót do: world history ---

     

 


PRAWO AUTORSKIE 2014 TEMATYCZNE PUBLIKACJE - WSZYSTKIE PRAWA ZASTRZEzONE

http://www.billmcgaughey.com/IBHApaper.html