do: worldhistory        
   

Cywilizacja swiatowa identyfikowana przez piec epok historii

Artykul w "Porównawczej Przeglad Cywilizacji" (kwartalna publikacja Miedzynarodowego Towarzystwa Porównawczego Studium Cywilizacji) wiosna 2002 r   

przez William McGaughey

 

Historyczne i socjologiczne podejscie do cywilizacji

Rozwazajac cywilizacje, mozna podchodzic do tych podmiotów socjologicznie i nauczyc sie ich poprzez rózne aspekty ich spoleczenstw i kultur. W ten sposób Alexis De Tocqueville opisala spoleczenstwo Stanów Zjednoczonych w latach trzydziestych XIX w. Robert i Helen Lynd opisywali Ameryke "Middletown" w latach dwudziestych XX wieku. zycie wspólnoty widac w zrzutach wykonanych w przyblizeniu tym samym czasie.

Innym podejsciem jest historyczne. Zalozeniem jest, ze cywilizacja moze byc znana z historii, która prowadzi z jego przeszlosci do jej obecnej i pózniejszej. Ta opowiesc opowiada o waznych wydarzeniach, które wyjasniaja, jak stalo sie spoleczenstwo. Podejscie do cywilizacji prezentowane w tym artykule ma charakter historyczny, a nie socjologiczny. Studia nad cywilizacjami sa takie same, jak studiowanie historii swiata. W rzeczywistosci historia swiata moze byc uwazana za historie cywilizacji.

 

Historia swiata i cywilizacje porównawcze

Celem niniejszego artykulu jest przedstawienie schematu historii swiata i cywilizacji porównawczych. Ten schemat jest przedstawiony w pelnej wersji w mojej ksiazce "Piec epok cywilizacji: historia swiata, która pojawia sie w pieciu cywilizacji", która zostala opublikowana w ubieglym roku. Ksiazka zostala przeanalizowana przez Matthew Melko w dniu 1 czerwca 2001 r. Na 30. dorocznym spotkaniu ISCSC na kampusie Newark w Rutgers University. Zorganizowalem podobna prezentacje na warsztatach nastepnego dnia. Niniejszy artykul bedzie odpowiadac na punkty dokonane w przegladzie prof. Melko iw kolejnych dyskusjach, a takze wyjasnic teze ksiazki.

Melko uwazal, ze tytul mojej ksiazki jest "odpowiedni", ale tytuly napisów i rozdzialów "mylace". Slowo "cywilizacja" pojawia sie dwukrotnie w tytule i podtytul, raz jako kwalifikator dla epoki historii i raz w kólko, w kierunku której moze sie wydawac historia swiata. Byloby to kwestia niejasnosci, która wymaga wyjasnienia.

W mojej ksiazce koncepcja "epoki" jest zupelnie taka sama jak "cywilizacji", jednakze istnieja róznice. Epoka to okres czasu. Cywilizacja jest systemem spolecznym lub kulturowym. Wyrazne zamieszanie moze byc rozwiazane przez sugestie, ze epoki historyczne sa od siebie odrózniane poprzez posiadanie pewnej tresci zwiazanej z cywilizacja. Historyczne punkty zwrotne, które oznaczaja poczatek i koniec epok, sa momentami, w których jedna cywilizacja zastepuje inna. W ten sposób pogodza sie historia swiata i badania cywilizacji.

 

Cywilizacje i stowarzyszenia

Ernest Gellner, cytowany przez Leonidasa Donskisa, zaproponowal, ze "wlasciwym badaniem ludzkosci sa ludzkie grupy i instytucje". Proponowalabym, ze w odniesieniu do historii swiata te grupy sa cywilizacjami. Czym jest cywilizacja? Czy to spoleczenstwo - czyli wspólnota ludzi - czy tez kultura spoleczenstwa?

Ksiazka, piec epok cywilizacji, sprowadza sie do wniosku, ze cywilizacja to kultura. Pod tym wzgledem punkt widzenia rózni sie od punktu widzenia Arnolda Toynbee'ego, Oswalda Spenglera i wiekszosci czlonków ISCSC, którzy twierdza, ze cywilizacje to spoleczenstwa oparte na geografii, które istnialy w róznych momentach. Jest to chinskie spoleczenstwo, które Toynbee zidentyfikowal z cywilizacja "Sinic" (opis wczesniejszej wersji) i "Dalekowschodnia" cywilizacja (jej pózniejsza wersja). Podobnie, byly hinduskie, henduccy, helleniccy, nuklearnscy, minowijski, zachodni chrzescijanie i inne cywilizacje zwiazane z ludami, którzy zyli w pewnych miejscach i godzinach. Wiele z tych cywilizacji jest wymarlych, a kilka nadal trwalo.

Celem dyskusji na niedawnej konferencji ISCSC bylo opracowanie ostatecznej listy cywilizacji "glównego nurtu", z konsensusem zjednoczenia nastepujacych kwestii: chinski, japonski, indyjski, mezopotamski, egipski, minojski, klasyczny, islamski, bizantyjski, zachodni , Afryki, Mesoamerican i Andyjskiej.

Arnold Toynbee napisal, ze odpowiednim podmiotem do studiowania w historii byl "spoleczenstwo". Okreslal "cywilizacje" jako typ spoleczenstwa. Spoleczenstwo jest zbiorem wspólnot, które maja wspólna kulture. Inna nazwa tej cywilizacji moze byc "cywilizowane spoleczenstwo".

Spoleczenstwo cywilizowane ma pewne cechy wyrózniajace ja od "niecywilizowanych" lub "prymitywnych" spoleczenstw. Jednym z elementów bylaby zdolnosc do historii. Takie spoleczenstwo rozwija sie w kierunku nowych i bardziej zlozonych form organizacji spolecznej. Poprzez historie pisana, pamietaja takze proces, w wyniku którego zmiany mialy miejsce w spoleczenstwie. Z drugiej strony tradycje prymitywiczne sa zwiazane z tradycja. Pozostaja one w tej samej formie przez tysiace lat. Ich wspólna pamiec sklada sie z ustnego folkloru i mitów.

Jesli cywilizacja byla spoleczenstwem (tak jak to ujal Toynbee), podmiot ten skladalby sie z pewnej rasowo lub etnicznie jednorodnej grupy ludzi, która ma wspólna strukture polityczna i doswiadczenie komunalne. Inna mozliwoscia byloby okreslenie cywilizacji w kategoriach kultury spolecznej. Tozsamosc kulturowa rózni sie od osób, które przyjely kulture. Zgodnie z ta definicja cywilizacje zmienilyby sie, gdy ich kultury sie zmienia, a nie w przypadku zmiany organizacji politycznej.

Zgodnie z druga norma, cywilizacja nie upadla, gdy barbarzyncy germanscy pokonali tereny zachodniego imperium rzymskiego, poniewaz w chrzescijanstwie istniala ciagla kultura. Barbarzyncy plemion, którzy najezdzali do Europy szybko przeksztalcili sie w te religie. Dopiero wtedy, gdy wiara chrzescijanska utracila kulture zachodnioeuropejska w czasach renesansu, ze ta cywilizacja sie skonczyla. Tak wiec wybór jednej definicji lub innej dla cywilizacji ma wplyw na wyznaczenie historycznych punktów zwrotnych.

***** *** ***** *** ***** *** ***** *** ***** *** *****

Problem spoleczenstwa pluralistycznego

Jest oczywiste, ze spoleczenstwo rasowo- lub etniczne jest rozproszone po calej ziemi. Przez tysiaclecia wiekszosc tych spolecznosci miala niewielka wiedze lub kontakt ze soba. Nie mogli miec wspólnej historii. Historycy swiata maja problem. Poniewaz historia jest opowiescia, opowiesc o historii swiata musialaby byc odrebnymi opowiesciami o wszystkich tych róznych spoleczenstwach. Ten schemat historii swiata jest niechlujny. Historycy stoja przed problemem decydowania o tym, ile przestrzeni ma poswiecic historie kazdego czlowieka i jak historia jest ze soba zwiazana.

Dzisiejszy historyk swiata podkresla kontakty miedzy cywilizacjami, sugerujac, ze te kontakty daja impuls do zmian kulturowych. Taka zmiana, jak mówia, to historia. To czesciowo rozwiazuje problem rozdrobnionej historii, ale ignoruje wewnetrzna zmiane w spoleczenstwach. Spengler, Toynbee i inni zauwazyli analogie do cykli zyciowych w zywych organizmach. Spoleczenstwa i kultury dzialaja na wlasna reke, zaczynaja, dojrzewaja i starzeja sie. To tez wplywa na przebieg historii.

Program przedstawiony w pieciu epokach cywilizacji traktuje cywilizacje jako ogólnoswiatowe systemy kulturalne. Historia swiata staje sie kwestia opowiadania wydarzen, aby pokazac, jak cywilizacje ida za soba. Jedyna historia, chocby fragmentaryczna, wystarcza do zaprezentowania historii swiata.

Trzeba zadecydowac o tym, ile miejsca w ksiazkach historycznych poswiecaja poszczególne wydarzenia lub historie poszczególnych narodów. Jesli historyczny zasieg przyciaga do dzialan twórczych wiecej niz te, które utrzymuja to, co poprzednio, spoleczenstwo, które zainicjowalo wazne zmiany w kulturze ludzkiej, zajmuje wiecej miejsca w ksiazkach historii. Na przyklad sumeryjskie spoleczenstwo zasluguje na duza uwage historyczna, poniewaz zapoczatkowalo pisanie, rachunkowosc handlowa i inne cechy spoleczenstwa miejskiego. Sumeryjskie "spoleczenstwo miejskie" musi jednak znajdowac sie na calym swiecie, aby utrzymac argument.

Jesli chodzi o przestrzen przyznana historii poszczególnych narodów w ksiazkach o historii swiata, mysle, ze wielkosc ludzkiej populacji powinna byc kryterium. Indie i Chiny, na przyklad, lacznie od 40 do 50 procent populacji swiata w ciagu ostatnich 2000 lat. swiatowa historia poszanowania wielkosci ludzkiego doswiadczenia nie chciala zaniedbywac historii tych dwóch narodów. Mozna równiez twierdzic, ze "osobiste lata" doswiadczenia wskazuja na ilosc historii w miare postepów w czasie. Poniewaz liczba ludnosci swiata wzrosla z 265 milionów osób w 1000 r.do do szesciu miliardów osób w 2000 r., Historia swiata lat A. majac na uwadze, ze zgodnie z tym kryterium powinna dac nowozytnosc wieksza uwage niz jej liczba lat.

Proponuje ten argument, czesciowo przeciwstawiajac sie krytyce profesora Melko, ze epoki historyczne w mojej ksiazce wydaly sie ostatnio przyspieszyc i naruszyc pewien odsetek proporcji. Jednak osobiste lata historii, a nie lata, okreslilyby, co jest proporcjonalne. Jesli podzielisz historie swiata miedzy 10000 B.C. i 2000 A.D. na dwa równe odcinki odzwierciedlajace wage populacji, punkt srodkowy bylby ustalony na 1577 A.D., nie 4000 B.C. Okolo 18 procent ludzkiej historii w ciagu tego 12 000 lat wystepowalo w XX wieku wedlug kryteriów wazonych populacja.

Czy cywilizacje sa naprawde na calym swiecie? Aby odpowiedziec na to pytanie, studenci cywilizacji porównawczych musieliby przytoczyc wspólne praktyki kulturowe pomiedzy róznymi spoleczenstwami, niezaleznie od tego, czy mozna wykazac, ze stowarzyszenia te mialy kontakt ze soba. Niektórzy cywilizatorzy zgadzaja sie. Shuntaro Ito, ówczesny prezes ISCSC, powiedzial podczas 25. dorocznego spotkania tej organizacji:

"Nie bede izolowac pionowo cywilizacji w izolacji, ale uwzgledniac relacje boczne miedzy nimi, które wskazuja na przemiany zachodzace w historii ludzkosci w skali globalnej. Twierdze, ze ani wizja rozwoju eurocentrycznego, ani poglad na prosta multicilizacje nie wystarczy, jest to paradygmat cywilizacji porównawczych, pierwszenstwo, poniewaz jest to waskie i parafialne nastawienie do eurocentryzmu, drugie dlatego, ze rozluznia globalna jednosc cywilizacji, oddzielajac je od siebie cywilizacjami. Cywilizacje nie rozwinely sie w izolacji, ale mialy wspólny charakter kilka wielkich przemian, które nie sa parafialne, ale globalne ".

Transformacje globalne z definicji zmieniaja spoleczenstwo na calym swiecie. Reprezentuja zmiane z jednej na cala cywilizacje na druga. Sytuacja ta stawia jednak wyzwanie dla historyków: cywilizacje na calym swiecie (o ile takie istnieja) musza zostac wlaczone do kilku spoleczenstw, które sa oddzielone od siebie. Te poszczególne spoleczenstwa mogly sie rozpoczac w róznym czasie. Ich elementy kulturowe dojrzewalyby w róznych okresach. Oznacza to, ze konkretna cywilizacja (i jej epoka historyczna) rozpoczela sie za kilka lat, w zaleznosci od tego, która czesc swiata.

Na przyklad Cywilizacja moze przybyc do Egiptu faraona, w 32 wieku B.C; do cywilizacji doliny Indusu w 25. wieku B.C. ; i chinskiemu spoleczenstwu w 20. wieku. przed Chrystusem Innymi slowy, nie mozna powiedziec, ze szczególna epoka historii rozpoczela sie w takiej i takiej wlasnie datie dla spoleczenstw na calym swiecie. Daty sa rozlozone na calym swiecie. Dlatego tez historia swiata nie jest jasnym krokiem, w którym epoki historyczne zaczynaja i koncza sie w pewnych terminach; jest to bardziej zlozony system.

 

Problem definicji kulturowej

Cywilizacje jako kultura stwarzaja ryzyko arbitralnej definicji. Która kultura jest cywilizacja? Poniewaz kultura ma wiele elementów, potrzebujemy pewnych kluczowych elementów, aby powiedziec jeden od drugiego. W zwiazku z tym kultura jest podobna do ludzkiej osobowosci. Mozna opracowac kilka zestawów kryteriów okreslajacych osobowosc. Czy jest osoba typu "A", czy introwertyka lub osoba "inna", czy tez "Rybami", czy tez "dominujacym" lub "intuicyjnym" typem klasyfikacji Meyer-Briggs? Nie wydaje sie, aby wszystkie takie klasyfikacje mogly byc równie wazne. Który jest najbardziej "naukowy"? W podobny sposób nie kazdy element kulturowy jest kluczem do cywilizacji. Historycy i studenci cywilizacji porównawczych musza wezwac kilka osadów.

Schemat cywilizacji Toynbee'a pozwala uniknac tego problemu, poniewaz los spoleczenstw moze byc dosc jednoznaczny. Stowarzyszenia sa jasno okreslonymi grupami ludzi. Zazwyczaj zaczynaja sie, gdy grupy nomadyczne wchodza do ziemi, osiedlaja sie i ustanawiaja porzadek polityczny. Spoleczenstwa koncza sie, kiedy kolejna grupa koczowników zostaje podporzadkowana cywilizowanemu porzadkowi lub pochlonieta podbiciem w obce imperium polityczne. Na przyklad Imperium Hetyckie i jego cywilizacja zginely w tym, co Toynbee nazwal "V|lkerwanderung", które mialo miejsce w XII w.

Kultury sa stosunkowo miekkie. Sa niepewne definicje. Rozwaz ten zodiak jako przewodnik po ludzkiej osobowosci. Czesc jego planu opiera sie na twardych informacjach. Data urodzenia osoby jest kluczowym elementem. Podobnie jest konfiguracja cial niebieskich w momencie narodzin czlowieka. Interesujaca jest jednak to, co to wszystko oznacza w kategoriach tendencji behawioralnych lub osobistego wrózby. Dzisiejsze horoskop mówi mi, ze poniewaz jestem Ryba, "Przeniesienie bedzie mialo dlugotrwale i rentowne wyniki finansowe". To byloby dla mnie interesujace, gdyby bylo prawda. Uwazam jednak, ze horoskopy sa przesadne. I moze to byc z kultura oparta na cywilizacji. Sa to interesujace konstrukty, ale intelektualnie podejrzane.

Niemniej jednak punktem tego artykulu jest przedstawienie takiego argumentu na temat cywilizacji i, miejmy nadzieje, dostarczenie uzytecznej wiedzy. Cywilizacje maja dwie kluczowe cechy: (1) "technologia kulturalna" lub technologia komunikacji, która jest dominujaca technika ekspresji w kulturze, oraz (2) instytucjami wladzy, które dominuja w spoleczenstwie. Maja kilka drobnych cech, takich jak dominujace przekonania, wartosci i modele atrakcyjnej osobowosci. Dominacja jest oczywiscie terminem podlegajacym interpretacji.

 ***** *** ***** *** ***** *** ***** *** ***** *** *****

Technologia komunikacyjna jako podstawa historii uniwersalnej

Rozwazmy te kwestie z punktu widzenia pierwszej charakterystycznej, dominujacej technologii kulturalnej. Technologie zwiazane z "piecioma epokami" to: (1) pisanie, (2) pisanie alfabetyczne, (3) drukowanie, (4) elektroniczne nagrywanie i nadawanie, oraz (5) komputerowa komunikacja. Utozsamianie sie cywilizacji dzieki jej dominujacej technologii kulturalnej stwarza poparcie dla powszechnosci. Jesli chodzi o kwestie, czy cywilizacje sa na calym swiecie, mozna zapytac: czy pismie jest znalezione w spoleczenstwach na calym swiecie? Czy pisze sie alfabetycznie? Czy jest drukowanie? Odpowiedz brzmi "tak", chociaz istnieja wyjatki. Ludzie zyjacy w prymitywnych spolecznosciach zazwyczaj maja ustna, ale nie pisana kulture. Spoleczenstwo Inków przedkolumbijskie Peru komunikowalo sie za pomoca wiazanych sznurków, a nie wizualnych symboli zapisanych na papierze. Starozytni Chinczycy pisali, ale brakowalo alfabetycznego pisania.

Wydaje sie, ze swiatowe cywilizacje istnieja, jesli sa okreslone przez technologie komunikacyjne. Wydaje sie, ze te cywilizacje przybraly w tym samym porzadku w spoleczenstwach na calym swiecie. Pisanie w formie ideograficznej - jeden symbol kazdego slowa - zostalo wymyslone przed pisaniem alfabetycznym; i pisanie alfabetyczne zostalo wymyslone przed drukowaniem; i drukowanie, przed komunikacja elektroniczna; i komunikacji elektronicznej, przed komputerami.

Jedno zauwaza równiez, ze przybycie nowej technologii nie czyni dotychczasowej technologii przestarzalej. Nawet dzisiaj ludzie wysylaja e-maile za posrednictwem komputera, czytaja równiez gazety drukowane, sluchaja radia i wysylaja odreczne litery w skrypcie alfabetycznym lub ideograficznym swojego spoleczenstwa. Dwa tysiace lat temu byly ograniczone do gazet i odrecznych listów.

Kultura wypelnia coraz wieksza liczba róznych technik komunikacji; nie usuwa sie starych, jako nowych. Nie, w przeciwienstwie do punktu przegladu ksiazki Melko, czy ten schemat oznacza, ze ??wykorzystanie poprzedniej epoki dominujacej technologii komunikacyjnej maleje w wartosciach bezwzglednych jako nowa epoka przynosi nowa technologie. Pod tym wzgledem cywilizacje nie koncza sie, chociaz maja wyrazny poczatek. Cos z rekopisu lub kultury drukarskiej pozostaje w spoleczenstwach elektronicznych XX i XXI wieku. Jest watpliwe, ze stare kultury kiedykolwiek sie skoncza.

Z drugiej strony, historycy sa w stanie z pewna precyzja okreslic moment, w którym wymyslono urzadzenie komunikacyjne. Pisanie, w formie ideograficznej, zostalo wynalezione w starozytnej Sumerze (Mezopotamii) w, prawdopodobnie w 33 wieku B.C. Pismo alfabetyczne zostalo napisane w Palestynie lub Syrii w polowie drugiego tysiaclecia. Odkrycie Gutenberga w 1454 r. Wywolalo wybuch literatury drukowanej. Aplikacje patentowe wskazuja na wynalezienie róznych urzadzen elektronicznych w XIX i XX wieku. Pierwsze komercyjne stacje radiowe w Stanach Zjednoczonych zaczely nadawac w 1920 r. Czy mozna powiedziec, ze wiek nadawania radiowego rozpoczal sie w 1920 r.? Tak. Czy to sie skonczylo, gdy nadawanie w telewizji rozpoczal sie w latach piecdziesiatych? Nie.

W pieciu epokach cywilizacji argumentuje sie, ze nowsze technologie komunikacyjne, posiadajace pewne wyzsze cechy, zastepuja dawne pod wzgledem wplywów kulturowych. Podobnie jak rosnace dziecko, jego kultura ma wiecej energii twórczej. Nadchodzi dominacja wydarzen historycznych w tym wieku. Nie chodzi tu o jedna kulture zastepujaca inny, ale o nowa kulture dodawana do tego, co wczesniej istnialo. Dlatego tez wynalazek i powszechne przyjecie glównej technologii komunikacyjnej wyznaczaja linie demarkacji miedzy epokami historycznymi.

 

Rozwój instytucji pluralistycznych

Historycy sa swiadomi zmian zachodzacych w strukturze ludzkiego spoleczenstwa w ciagu ostatnich pieciu do szesciu tysiecy lat. Spoleczenstwa w coraz wiekszym stopniu przejely bardziej zlozony zbiór instytucji. Spolecznosci plemienne prehistorycznych czasów byly organizowane w malych spolecznosciach. Ich liderzy polaczyli wiele funkcji. Poczawszy od kultur swiatyni w Egipcie i na Bliskim Wschodzie spoleczenstwo stalo sie pluralistyczne. Po pierwsze instytucja monarchii oddzielona od kaplanstwa swiatyni. Potem, tysiace lat pózniej, istnialo filozoficzne wyzwanie wladzy rzadowej, które doprowadzilo do stworzenia swiatowych religii. W polowie drugiego tysiaclecia A.D. interesy handlowe zakwestionowaly dualizm kosciola i panstwa w Europie Zachodniej. swieckie wyksztalcenie zajelo religijne nauczanie. W XIX i XX wieku "czwarty majatek", skoncentrowany na dziennikarstwie iw rozrywce masowej, stal sie osrodkiem wladzy stojacym przed innymi. Historia swiata jest zwiazana z tym procesem transformacji instytucjonalnej.

Pierwsze i najwieksze przeobrazenia historyczne mialy miejsce, gdy panstwa-stany powstaly w spoleczenstwach rolniczych. Te wspólnoty miejskie staly sie osrodkami nowej cywilizacji, która byla bardziej scisle zorganizowana niz dotychczas. Jego spoleczenstwo bylo bardziej podzielone i sprawowalo kontrole nad szerszym gronem. Mial tez jezyk pisany. Ustawa przeciwko tym typom spoleczenstwa byly nomadami, których dozywienie zalezalo od pielegnowania stad zwierzat.

Pierwsza instytucja, która powstala, to rzad. Sad królewski pojawil sie obok swiatyni jako centrum wladzy we wczesnych stanach miast. W ciagu pierwszych trzech tysiecy lat po zjednoczeniu Egiptu w 3000 roku poprzedzajacym historie swiata to historia imperiów politycznych rozwijajacych sie z miast do rozszerzonych terytoriów. Prowadzili nomadów najezdzców w walce z rywalizujacymi imperiami. Wojny ksztaltowaly historie w tym okresie. Rzad jako instytucja rozwijal sie pod wzgledem wielkosci i zakresu dzialalnosci.

Egipcjanie, Babilonczycy, Hetyci, Asyryjczycy, Persowie, Grecy, Rzymianie, Chinczycy i inni ludzie pojawili sie na scenie historii jako potega imperialna. Cesarz czczony i rzadzony przez kaplanów królów charakteryzowal religie w tej epoce. Koncówka pierwszej epoki historycznej bylo powstanie czterech wielkich imperiów na Starym swiecie - rzymskich, partiach, kushanach i chinskich - w drugim i trzecim stuleciu A.D.

Druga epoka przyniosla powstanie filozoficznie inspirowanej lub wyznaniowej religii, która zastapila religie w oparciu o rytualy majace na celu kontrole natury. Jego nasiona zasiano w "Oswiecie osi" w VI i V stulecia, B.C. Nastepnie filozofowie dokonali moralnej krytyki rzadu. W opowiesci o tej cywilizacji cnotliwymi jednostkami stalo sie brutalne panstwo, a w ich smierci staly sie meczennikami lub prorokami wyzszej prawdy. Ich zycie rejestrowano w pismach swietych.

Cztery imperia polityczne pierwszej epoki znalazly odpowiednik w trzech swiatowych religiach - buddyzmie, chrzescijanstwie i islamie - które mialy znaczenie w zarzadzaniu spoleczenstwem. Hinduizm, judaizm, zoroastrianizm, manicheizm, chrzescijanstwo Nestorian i Monophysite oraz filozofie etyczne, takie jak konfucjanizm, taoizm i neoplatonizm, byly równiez religiami tego typu. Druga cywilizacja osiagnela szczyt w pierwszej polowie drugiego tysiaclecia A.D. Religia i swiecki rzad byly na tym etapie dwoma osrodkami wladzy w spoleczenstwie. Istotne zdarzenia historyczne w tej epoce mialy zwiazek z religia, jej teologiami, konfliktami, strukturami i relacjami z rzadem.

Humanistyczna kultura wloskiego renesansu oznaczala odejscie od chrzescijanskiej cywilizacji. Okolo 1500 rpne ruch kulturowy, który rozpoczal sie w pólnocnych Wloszech, rozprzestrzenil sie na inne czesci Europy, a potem do reszty swiata. Nowa cywilizacja miala komercyjny smak. W renesansowych Wloszech wykorzystano nowe formy organizacji biznesu oraz nowe techniki bankowe i ksiegowe. Kupcy i bankierzy kontrolowali zycie obywatelskie swoich najwiekszych miast.

Kolumb wyplynal do Ameryki, szukajac przypraw i zlota. Handel i przemysl, wspomagany przez edukacje swiecka, zostaly wykorzystane do wladzy narodowej. Ponowne odkrycie przez Petrarcha greckich i rzymskich klasyków spowodowalo stypendium humanistyczne, które inspirowalo zachodnie wyksztalcenie. Rzad, zorganizowany na poziomie panstwa narodowego, zostal przeksztalcony przez rewolucje demokratyczna. Po raz pierwszy pojawily sie publikacje drukowane, w tym gazety masowe.

Nowa swiecka kultura pobudzila geniusz artystyczny, muzyczny i literacki. Twórcze osoby dokonaly równiez odkryc w nauce i technologii. Bycie "cywilizowanym" mialo byc wyksztalcone w doskonalych dzielach kultury. Ta epoka historii swiatowej róznila sie od innych, ze Europejczycy Zachodni byli unikatami w swojej cywilizacji. Europejczycy zyskiwali technologiczna i wojskowa przewage nad ludnoscia nonwestern. Pod koniec epoki byla sprzecznosc z okrucienstwem i przymusem europejskiego kolonializmu i handlu niewolnikami. W dojrzalej fazie, ta cywilizacja autodestrukcyjna w dwóch "wojnach swiatowych", napedzanych przez konkurencje gospodarcza i polityczna wsród mocarstw europejskich.

Czwarta cywilizacja koncentrowala sie na wiadomosciach i rozrywkach. Po poprzedniej cywilizacji wytworzyly zludne ideologie i dwa wojny swiatowe, ludzie zmeczyli sie powaznym biznesem. Wycofali sie na leniwy przejazd, którego doswiadczenia byly dostarczane dosc tanio przez nowe technologie nagrywania dzwieku, filmów, radia i telewizji. W miare skupienia uwagi na takich obrazach przemysl rozrywkowy stal sie zródlem wladzy w spoleczenstwie.

Produkty komercyjne zostaly wprowadzone do konsumentów poprzez reklamy radiowe i telewizyjne charakteryzujace sie atrakcyjnym stylem zycia. Transmisja komercyjna stala sie czyms wiecej niz biznesem. Poprzez reklame zapewnial zwiazek miedzy klientami a dostawcami produktów we wszystkich sektorach przemyslu. Kontroluje proces polityczny poprzez dostep do serca i umyslów wyborców. Wiec teraz mamy "media", wraz z rzadem, religia, handlem i edukacja, jako skladnikami podstawy wladzy spolecznej. Kiedy technologia komputerowa staje sie w pelni rozwinieta, moze tez stac sie instytucja wladzy.

Sa to parametry dla schematu historii swiata prezentowanego w pieciu epokach cywilizacji. Wprowadzenie nowej technologii komunikacyjnej, takiej jak pisanie, drukowanie lub nadawanie radiowe oznacza, ze ??pojawi sie nowa cywilizacja. Wyglad tej technologii nie jest synonimem wygladu cywilizacji, ale stanowi swego rodzaju wskaznik. Innym kluczowym elementem, jak juz powiedziano, jest powstanie nowej instytucji lub instytucji jako zródla wladzy w spoleczenstwie. W tym wzgledzie równiez cywilizacje nie koncza sie w calosci, poniewaz instytucje nie koncza sie. Pluralistyczne spoleczenstwo wypelnia wieksza liczbe i róznorodnosc instytucji.

laczac je razem, mamy ten schemat:

Cywilizacja Nazwa Technologia komunikacyjna Instytucja wladzy Prehistoryka Mówione slowo Rytualowe kaplanstwa, przywództwo plemiennictwa Cywilizacja I Pisanie ideologiczne Imperium królewskie / imperialne Cywilizacja II Pisanie alfabetyczne Religia swiatowa Cywilizacja III Drukowanie Przedsiebiorstwa firmowe, szkoly swieckie Cywilizacja IV Komunikacja elektroniczna Wiadomosci medialne, rozrywkowe Civilization V Computer technologia Internet i / lub?

 

Inne aspekty cywilizacji

Jesli te elementy charakteryzuja cywilizacje, mozna znalezc inne zwiazki miedzy nimi. Po pierwsze, nowa technologia komunikacyjna powinna pojawic sie w przyblizeniu tym samym okresie, co dojrzewanie powiazanej instytucji. Wydaje sie, ze pisanie w jego postaci ideograficznej zostalo opracowane w tym samym czasie (4 tysiaclecie B.C.), ze pierwsze miasta-panstwa pojawily sie w Egipcie i Mezopotamii. Pisanie alfabetyczne rozpowszechnilo sie w czasach, kiedy zyli wielcy filozofowie i prorocy religijni. Gutenberg zbudowal swoja drukarnie krótko zanim Europejczycy zaczeli zwiedzac oceany i kolonizowac nonwestern narodów.

Po drugie, moze istniec zwiazek miedzy tymi dwoma aspektami. Taka relacja moze byc potrzeba biurokracji imperialnej na pisemne zapisy w celu realizacji jego funkcji poboru podatków. Lub moze byc wykorzystywanie drukowanych gazet do reklamowania i sprzedazy produktów komercyjnych. Jest oczywiste, ze zwiazek miedzy wynalazkiem, takim jak projektor filmowy i rozrywka sprzedawana w kinach filmowych.

Cywilizacja ma równiez strone zwiazana z wartosciami i idealami. Ideal dobroci, zdefiniowany przez greckich filozofów, wplynal na spoleczenstwo chrzescijanskie. W czasach literatury drukowanej ludzie przybyli, aby uhonorowac piekno osobisty styl pisarza. Szekspir, Rembrandt i Beethoven staly sie bohaterami kultury, nie dlatego, ze byli dobrymi, ale dlatego, ze mieli wizje i zdolnosc do tworzenia znakomitych dziel sztuki. W czasach rozrywki elektronicznej idealy koncentruja sie na zdolnosci performera do zapewnienia dobrej skutecznosci, zarówno w lekkoatletyce, filmie, komedii lub muzyce. Ideal "rytmu" pasuje do tego rodzaju talentów.

Podsumowujac, cywilizacje nie sa rozproszonymi geograficznie spoleczenstwami, ale kolejnymi etapami rozwoju kultury ludzkiej. Sa postaciami kulturowymi na drodze postepu ludzkosci. Ten schemat zawiera pomysl historycznych punktów zwrotnych wyznaczajacych miejsca, w których spoleczenstwo ludzkie zmienilo kierunek. Kolejne technologie komunikacji tworzyly rodzaj przestrzeni publicznej, w której mialy miejsce znaczace wydarzenia.

 ***** *** ***** *** ***** *** ***** *** ***** *** *****

Porównanie z Schemat cywilizacji Shuntaro Ito

Moze to pomóc porównac ten system historii z prezentowanym w prezydenckim przemówieniu Shuntaro Ito Miedzynarodowym Towarzystwu Porównawczego Studium Cywilizacji na 25. rocznym spotkaniu w Pomona w Kalifornii w czerwcu 1996 roku. Tytul jego wystapienia brzmi: "A Ramy porównawczego badania cywilizacji ". Model cywilizacji Ito nie rózni sie od opisanego powyzej.

Ito wyrazil sympatie do historycznych pogladów na temat "multikilitaryzacji, takich jak Danilevsky, Spengler i Toynbee, którzy skrytykowali Eurocentriczne, nieinwazyjne rozwój cywilizacji". Nie zgodzil sie z tendencja do traktowania cywilizacji jako izolowanych organizmów, które rozwijaja sie zgodnie z autonomicznym mechanizmem. Odniósl sie do procesów transformacyjnych, które maja wplyw na spoleczenstwo na calym swiecie. Te przemiany kulturowe lub "rewolucje cywilizacyjne" pojawiaja sie najpierw w tym, co Ito nazwalo "pionierami", zanim rozprzestrzeniaja sie na sasiednie spoleczenstwa.

Ito przedstawil liste 23 "cywilizacji", które przypominaja te z Toynbee. Jego piec wielkich przeksztalcen przecina te cywilizacje, dodajac drugi wymiar do badania porównawczych cywilizacji. Ito porównal swój dwuwymiarowy schemat do "osnów i watków" w tkaniu. "Warps i woofy uzupelniaja wlókno mojej ramy cywilizacji", napisal.

Moje uzycie pojecia "cywilizacja" dotyczy tylko aspektu "woof". Okreslenie "spoleczenstwo" opisuje wymiar "osnowy". Mimo to, Ito odnosi sie do "cywilizacji miejskich", "cywilizacji osiowych" i "cywilizacji naukowej" w ten sam sposób, ze uzywam okreslenia "cywilizacja". Jego teza o "pieciu etapach globalnych przemian" wyraza sie: "Wierze, ze ludzkosc dotarla do obecnego, który doswiadczyl wspólnych pieciu wielkich rewolucji cywilizacyjnych:" Rewolucja antropiczna "," Rewolucja Rolnicza "," rewolucja "," rewolucja osiowa "," rewolucja naukowa ". Wszystkie dziedziny kulturowe mialy predzej czy pózniej przebiegac z tymi rewolucjami przede wszystkim lub drugorzednie".

Zbiegiem okolicznosci, piec rewolucji Ito to takie same liczby, co piec epokowych zmian, które ujeto w mojej ksiazce. Poza terminologia jego system cywilizacji jest strukturalnie taki sam. Takze "Urban Revolution" i "Axial Revolution" Ito pokrywaja sie z punktami zwrotnymi, które lacza sie z poczatkiem pierwszej i drugiej cywilizacji. Istnieja dwie rósnice: po pierwsze, Ito czyni "Rewolucje Antropiczna" i "Rolna Rewolucje" dwie pierwsze pozycje z listy cywilów typu wofa. Po drugie, ostatnia rzecz "Rewolucja Naukowa" rózni sie od punktu zwrotnego, który rozpoczyna trzecia cywilizacje w moim programie; i jego sugestia zblizajacej sie "rewolucji srodowiskowej" jako szóste wydarzenie jest równiez inne.

Trzeba zadac dwa pytania o to, aby rozstrzygnac miedzy tymi alternatywnymi modelami: po pierwsze: czy historia swiata (lub badanie cywilizacji) zaczyna sie prawidlowo, gdy gatunek ludzki wylonil sie z malego stanu; czy tez zaczyna sie od spoleczenstwa miejskiego? Po drugie, jaki jest najbardziej odpowiedni punkt zwrotny w historii swiata po wiekach wprowadzonych przez rewolucje osiowa? Czy to "rewolucja naukowa", jak sugeruje Ito; czy jakis inny typ zdarzenia sprawi, ze lepszy wskaznik?

Jesli chodzi o pierwszy punkt róznicowy, uznaje, ze zmiany zwiazane z "Antypowa rewolucja" Ito i "rewolucja rolna" sa waznymi przeksztalceniami doswiadczanymi przez spoleczenstwa na calym swiecie. Chodzi o to, gdzie powinno sie studiowac historie (lub cywilizacje). System Ito zajmuje pozycje blizsza tak zwanej "wielkiej historii", która traktuje wszystko od "big bang" jako czesc badan historycznych. Moja ostrozniej sledzi Toynbee w dzieleniu "prymitywnych spoleczenstw" z "cywilizowanych spoleczenstw" i proponujac, ze historia zaczyna sie od poczatku cywilizacji.

Wydaje sie, ze sam Ito zgadza sie, gdy pisze, w odniesieniu do jego schematów cywilizacji: "(T) glówne cywilizacje (na rysunku) to cywilizacje po rewolucji miejskiej, poniewaz definiuje" paralizacje "cywilizacyjne jak po rewolucji miejskiej. "Rewolucja Miejska" definiuje cywilizacje jako par excellence, poniewaz cywilizacja oznacza cywilizacje, miec miejski styl zycia ".

 

Gdzie historia powinna sie rozpoczac

Ci, którzy twierdza, ze historia cywilizacji zaczyna sie od spoleczenstw miejskich, moze wskazywac, ze w przeciwienstwie do prymitywnych spoleczenstw rozwinela sztuke pisania. Pisanie daje dostep do wewnetrznej swiadomosci ludzkosci o przeszlych doswiadczeniach. Jesli wiec historia swiata to opowiesc o zebranych doswiadczeniach ludzkosci, tylko historia oparta na zapisach moze prowadzic do calkowitej narracji z punktu widzenia swiadków naocznych. Dopóki nagranie dzwieku nie zostalo wynalezione pod koniec 19 wieku, tylko pisanie moglo zachowac mysli osoby, gdy osoba przeszla z miejsca. Dlatego rekordy historyczne wydaja sie zalezec od istnienia pismie w badanym spoleczenstwie. Odkad pismo zaczelo sie od Urban Revolution, nie bylo wczesniejszej historii jako takiej.

W pewnym stopniu jednak wiedza przekazywana poprzez mowe mozna zapamietac przed jej zapisaniem. Wiele z naszej wiedzy o starozytnosci przychodzi do nas takimi srodkami. Jest to sluzba dla ludzkosci dla uczonych, aby przesluchiwac starszych plemion bez pisemnej historii i zapisac to, co zostalo przekazane im przez usta. Badania archeologiczne moga ujawnic fizyczne wskazówki z przeszlosci, aby rzucic swiatlo na dawno zagubione kultury.

Dwie techniki najnowszego rocznika obejmuja analize jezykowa i mapowanie DNA. W pierwszym przypadku naukowcy potrafia okreslic z badan slów w kilku róznych jezykach, które jezyki, a tym samym grupy mówców, maja wspólne dziedzictwo. Moga okreslic jezyki, które pochodza od innych. Pomaga to uaktualnic jezyki i okreslic ich przeszlosc geograficzna. W przypadku mapowania DNA, genetycy moga okreslic, które grupy ludzi sa biologicznie zwiazane. Odkryli na przyklad, ze podczas gdy wiekszosc Amerykanów pochodzenia natknela sie na Ciesnine Beringa z Azji, mala grupa Indian Ojibway laczy sie genetycznie z Europejczykami, co sugeruje, ze ich przodkowie mogli migrowac przez Ocean Pólnocny Atlantyku.

Techniki wspólczesnego stypendium i nauki popychaja historie glebszych w przeszlosc. Byc moze jakis dzien obszerny zapis bedzie mial doswiadczenie w spoleczenstwach, które brakowalo pisania. Ale na razie mozna powiedziec, ze historia zaczyna sie od tych spoleczenstw, których historia jest zachowana w formie pisemnej.

Powtarzalbym, ze nie ma nic zlego, jesli spojrzymy na mniejszy kawalek ludzkiego doswiadczenia niz niektórzy uczeni, i nazywajac to "historia". Taka decyzja nie oznacza, ze ??poprzednie doswiadczenia byly nieistotne. Nie oznacza to takze, ze obywatele prowincjonali moralnie lub kulturowo nizszy. Chcemy po prostu wybrac badanie konkretnego fragmentu ludzkiego doswiadczenia zwiazanego ze szczególnym rodzajem spoleczenstwa i pozostawic reszte innych dyscyplin.

 

Gdzie umieszcza kolejne punkty przerwy w historii

Piata "rewolucja" w systemie cywilizacji Ito polega na tym, co nazwal "rewolucja naukowa". Doszlo do tego w Europie w XVII wieku. Przesuniecie intelektualnej uwagi od filozofii religijnej do wzorców obserwowanych w przyrodzie stalo sie fundamentem wielkiego rozwoju materialnego, którego doswiadczali Europejczycy i inni. Po epokach odkrycia naukowego nadeszla "Rewolucja Przemyslowa", która rozpoczela sie w Anglii pod koniec XVIII wieku. Ito wspomina równiez o "trzecim etapie" rewolucji naukowej, która nazwal "rewolucja informacyjna". Dotyczy to przetwarzania informacji lub technologii komputerowych, skoncentrowanych w Ameryce Pólnocnej i Japonii.

W moim schemacie historycznym punktem przelomowym po rewolucji osiowej lub duchowej bylaby transformacja kulturowa, która miala miejsce w pólnocnych Wloszech w 14 i 15 wieku A.D., zwiazana z renesansem. To wlasnie rozpoczela sie trzecia epoka cywilizacji. Rewolucja wiedzy naukowej w XVII w. Nalezaloby do tej cywilizacji, ale nie byla jej punktem wyjscia. Potem po trzeciej cywilizacji przyszla czwarta cywilizacja, zajmujaca sie masowa rozrywka. Pojawila sie piata cywilizacja komputerowa. Jakie uzasadnienie moglabym zaoferowac dla tego programu?

Wprawdzie Rewolucja Naukowa rozpoczela kulture, która zmienila krajobraz ziemi i stworzyla wiele nowych typów sztucznych obiektów. Wiedza naukowa jest warunkiem wstepnym tych cudów technologicznych widocznych we wspólczesnym zyciu. Ale cywilizacja, moim zdaniem, nie dotyczy przede wszystkim sprzetu. Chodzi o wartosci. Tylko niewielu intelektualistów bezposrednio angazuje sie w produkcje wiedzy naukowej lub dzieli z nia pasje; wielu po prostu cieszyc sie owocami.

Natomiast przewazajaca wiekszosc ludzi ma doswiadczenie z handlem i edukacja swiecka. System kariery prowadzacy od systemu szkolnego do zajec zarobionych na pieniadze moze stanowic glówne doswiadczenie ksztaltujace wspólczesne zycie. Wyglada na to, ze poczatek tej epoki byl okresem renesansu wloskiego. Bo wtedy i tam powstalo malzenstwo miedzy humanistyczna lub swiecka kultura a zawodami komercyjnymi. Wtedy tez wybuchla europejska przygoda i migracja do innych czesci swiata.

Niektórzy szydzili z zalozenia, ze ??popularna rozrywka jest fundamentem cywilizacji, która obecnie zamieszkujemy. Przeglad Melko zastanawial sie, czy "rozrywka nie jest czyms, co zawsze bylo pozadane, ale nie jest i nigdy nie bylo centralne dla wiekszosci ludzi". Jednak media i rózne przedsiebiorstwa zajmujace sie produkcja rozrywkowa sa uznawane za wiecej niz tylko podgrupe przedsiebiorstwa handlowego. Lekka, choc moze sie wydawac, popularna kultura kieruje uwage wiekszosci naszych mlodych ludzi. Najblizsza rzecza, jaka mamy dzis jako kultura narodowa, sa pokazy telewizyjne, imprezy sportowe, przebojowe filmy i nagradzane nagrania muzyki popularnej. To, co chcialbym argumentowac, jest kultura wystarczajacego wywazenia, która mozna porównywac z cywilizacjami przeszlosci.

Jesli to zalozenie jest prawdziwe, kolejna cywilizacja zbliza sie wraz z rozwojem technologii komputerowej. Mimo ze jest elektroniczny, rózni sie od wczesniejszych technologii elektronicznych, które nagrywaly lub emitowaly zmyslowe obrazy. Teraz stalo sie mozliwe porozumiewanie sie jeden na jeden miedzy czlowiekiem a maszyna. Musimy jednak czekac na dalszy rozwój tej technologii, zanim dojdziemy do wniosku, co stanie sie jej cywilizacja.

Zgodzilbym sie z Ito, ze "rewolucja srodowiskowa" moze byc za rogiem. Jesli tak, moze to stanowic kolejny punkt zwrotny historii swiata. Konsekwencje katastrofy jadrowej, biologicznej lub chemicznej, wyczerpania srodowiskowe i przeludnienie moga byc tak powazne, ze przytlaczaja cywilizacje, jaka znamy i zmuszamy ludzkosc w inny sposób istnienia. Jednak to jeszcze nie nastapilo. Pomimo tego, ze w niektórych czesciach swiata dotknietych glodem, przeludnieniem i choroba, mieszkancy krajów pierwszej generacji nadal sa w duzym stopniu izolowani od tej mozliwosci.

Marksizm, którego epoki historyczne zaleza od zmian w stosunkach gospodarczych spoleczenstwa, ma jakis wspólczesny apel, podobnie jak poglad Alvina Toflera, koncentrujac sie na zmianach w przemysle lub zawodach. Stedman Noble podkresla znaczenie rolnictwa, wozów kolowych i produkcji zelaza w historii cywilizowanych spoleczenstw. Idealy, przekonania i wartosci wydaja sie slabe w porównaniu. Niemniej jednak uwazam, ze te miekkie rzeczy sa esencja cywilizacji skupionych na kulturach. Podczas gdy warunki fizyczne stanowia podstawe kultury, to tworzy ja duch ludzki.

Wreszcie, jesli chodzi o kwestie, czy popularna rozrywka moze obejmowac cywilizacje, pozwól mi zasugerowac, ze dzieki naszej cywilizacyjnej zmianie nasza firma wisi w równowadze. My na ISCSC sa ci, którzy dbaja o definicje cywilizacji. Wiekszosc naszych rówiesników nie wydaje sie dbac. W dzialaniach promocyjnych zwiazanych z Piecioma Epokami Cywilizacji stwierdzilem, ze w aparacie komunikacji naszego spoleczenstwa nie ma zadnej kategorii zwiazanej z cywilizacja, a nawet z historia swiata. W najwiekszych gazetach dzienniki moga byc "dziennikarze", "sport", "rozrywka" i "styl zycia", ale raczej reporter, który zajmuje sie wiekszymi pytaniami historii. I to odzwierciedla kierunek popularnego zainteresowania.

Tak wiec, jako osoby realizujace cywilizacje III marzenia w erze cywilizacji IV, mamy do czynienia z naszymi pracami. Ta kwestia cywilizacji porównawczych musi w jakikolwiek sposób byc ciekawa i trafna dla naszych kochajacych zabawe wspólczesni.

 

   ***** *** ***** *** ***** *** ***** *** ***** *** *****

BIBLIOGRAFIA

Donskis, Leonidas. "Ernest Gellner: Analiza cywilizacyjna jako teoria historii". Przeglad cywilizacji porównawczych, jesienia 1999 r. 58

Ito, Shuntaro. "Ramy porównawczego studiowania cywilizacji". Prezydencki przemówienie wyslane do Miedzynarodowego Towarzystwa Porównawczego Studium Cywilizacji na 25. rocznym spotkaniu w Pomonie w Kalifornii w czerwcu 1996 r. Przeglad porównawczych cywilizacji, wiosna 1997, str. 4-15.

McGaughey, William. Piec epok cywilizacji: historia swiata, która pojawia sie w pieciu cywilizacji. Minneapolis: Publikacje Thistlerose, 2000.

______ rytm i samoswiadomosc. Minneapolis: Publikacje Thistlerose, 2001.

Melko, Matthew. Glówne cywilizacje. Przeglad cywilizacji porównawczych, wiosna 2001, s. 55-71.

Szlachetny, Stedman. "Jak ludzie wychowywali sie, wymyslali rolnictwo i przeksztalcili sie w cywilizacje", porównawcze przeglady cywilizacji, wiosna 2001, s. 72- 103.

Toynbee, Arnold J. Studium historii, przelomowe tomy I-VI autorstwa D. C. Somervella. Nowy Jork i Londyn: Oxford University Press, 1956

do: worldhistory       


COPYRACJA 2005 Publikacje Thistlerose - WSZYSTKIE PRAWA ZASTRZEzONE
http://www.billmcgaughey.com/iscscarticle.html