BillMcGaughey.com
 
 
do: kisisel hikaye anlatici
 
 




Tiananmen Meydani'ndaki Onun ve Onun Maceralari

(Kari koca hikayesi)





1 Mayis tatilinin baslangicindan sonraki gün 2 Mayis 2010'da esim ve ben Pekin'in Tian'anmen Meydani'ni ziyaret etmeye karar verdik. Tatille ilgili faaliyetler nedeniyle, bir önceki gün bunu yapmak pratik degildi. Dogu Tiananmen metro istasyonundaki güvenlikten geçtikten sonra, meydandaki sicak günesin içine yürüdük. Burasi dünyanin en büyük sehir meydani. Dev bir video paneli olan Dr. Sun Yat-sen'in dev bir portresinin yaninda, modern Çin imgelerinin yanip sönüyordu. Saticilar, agresif kartpostallar, posta pullari ve diger hediyelik esyalar aliyordu.

Karim ve ben karenin kuzey yarisinda dolasip birkaç fotograf çekti. Daha sonra bati tarafindaki caddeyi geçtik ve halka açik lavabolerleri ziyaret ettik ve Halk Kongresi binasindan çok uzak olmayan bir lamba kulübesinin dibindeki gölgede oturdik. Mallari orada satma iznim olmadigi için sürekli olarak yer degistiren genç kadin çiftinden bir yuan (yaklasik 15 sent) için satin alinan bir kavrulmus yemi yedim.

?htiyacim olan egzersizleri kazanmak için yürümeye devam etmek için istekliydim. Yakin zamanda operasyon geçiren esim, daha fazla yürümek için çok yorgun düsmüstü. Kentin bati yakasindaki Sanlihe Caddesi yakinlarindaki yaklasik iki kilometre uzaktaki küçük evine geri dönmeye hazirdi. Planimiz, kuzeyde Chang'an caddesine (Tiananmen Meydani'nin kuzey tarafinda dogu ve batida bulunan ana is merkezi) yürümek, bu caddeyi bir yaya geçidi üzerinden geçmek ve doguda Mao'nun dev portresi boyunca kaldirimda yürümekti Zedong, Dogu Tiananmen metro istasyonuna geri döndü. Güvenlik nedeniyle West Tiananmen istasyonu geçici olarak kapatildi.

Pekin polisi ve diger güvenlik personeli, Çin'in en taninmis yerinde gerçeklesen bu önemli tatil dolayisiyla terörist bir olay olacagini bekliyorlardi. Üniformali bir subay, alt geçidin yakininda park edilen "SWAT" aracinin yaninda dikkat çekerek turistler resmini çakti. Bir kadin subayin kaldirimdaki yakinimizda duran genç bir adamin kimlik belgelerini talep ettigini gördüm. Tam bir arastirma yapti ve sonra kagitlari ona geri verdi.

Karim ve ben gölgede oturacak baska bir yer gördük. Ahsap koltuk degnekli yasli bir kadin, büyük sokak lambasinin beton tabani üzerinde oturuyordu. Esim ve ben yanindaki bosluga oturacak kadar yer vardi. Bu kadin küçük plastik Çin bayraklari ve 2010 Pekin sehir haritalari satiyordu. Belki 200 metre uzakliktaki Dogu Tiananmen metro istasyonuna yürüymeden önce birkaç dakika dinlenmeyi planliyorduk.

***** *** ***** *** ***** *** ***** *** ***** *** ***** *** ***** *** ***** *** ***** *** ***** *** ***** *** ***** *** *****

Deneyimi

Tiananmen Meydani'nda bir saatten az kalmistik ve ayrilmaya hazir degiliz. Karima, yasli kadinin yanindaki sokak lambasinin altindaki beni beklerken, on bes dakika kadar dolastigimi söyledim. Karim kabul etti. Böylece bir zamanlar imparatorluk bilesiminin dis çevresini isaretleyen kalin kirmizi duvar boyunca dogudum ve doguya dogru yürüdüm. Çin'in komünist liderleri, birliklerin incelenmesi için büyük tatillerde bu duvarin üstünde duruyorlardi. Bugün turistler, "Yasak sehir" i içeren kapali bir alanin ön girisini biliyorlar.

Bu girise yaklasirken, Baskanlarin Mao'nun kapilarindan birinin üzerinde duran ünlü portresine yakindan bakmak için durdum. ?nsanlarin sagimdaki bir sonraki kapidan geçerken geçtikleri görüldü. Geçmis tecrübelerinden ötürü, bu bölgeye girmek için herhangi bir giris ücreti olmadigini biliyordum. Duvarin içindeki manzaralara hizli bir tepki verecegimi düsünerek, köprü üzerinde hendek üzerinde ve ardindan kapidan geçen muhafizlari geçtim. Artik turistlerin dolastigi antik imparatorluk sehirindeydim.

Duvarli bir avluda, belki de iki yüz metre karelik bir alanda duruyordum. Karsi tarafta, baska bir avluya uzanan genis bir kapisi vardi. Yasak sehri ziyaret etmek isteyen turistler (bir zamanlar kraliyet evlerinin üyeleri, hadim agalari ve yüksek devlet görevlileri ile sinirli), kapisina ulasmadan önce üç avluya dogru yürümek zorunda kaldilar. Bu noktanin ötesine geçmek için bir giris ücreti var. Kisa bir ziyaret yapmayi düsündüm. Karim beni bekliyordu.

?nsanlarin ön kapiyla avluya girdigini fark ettim ama kimse Tiananmen Meydani'na geri dönmedigini fark eden bir batan hisle doluydu. Çikis neredeydi merak ettim mi? "Çikis" isaretli bir isaret, sagdaki bir sonraki kapiya isaret etti, ancak kapatildi. Belli ki, ben bu yerde sikisip kaldim. Sagduyu bana, insanlarin duvarli bölgeden çikip disa dönebileceklerini, ancak sormak veya yön almak için Çinliyi yeterince iyi konusamayacagimi söyledi.

Önce avluda dolasarak, avludan ayrilabilecek insanlara baktim. Güneye dogru güneye bakan Tiananmen Meydani'nda, bazi insanlar bir rampa yürürken bir kapida kaybolduklarini görebiliyorduk. Belki de çikis bu muydu? Öte yandan, sadece birkaç kisi bu yolda ilerliyordu. Belki grup turlari için bir çikis noktasiydi? Bu avlunun kuzey ucundaki kapiyi geçip giden ön girisin karsisindaki insanlari da görebiliyordum. En güvenli strateji, girmek için kullandigim kapiyla geri dönmeye çalismak gibiydi. Ancak, kapiyi yaklastigimda güvenlik görevlisi, daha ileri gitmeme izin verilmedigini gösterdi. "Bir sekilde," dedi ?ngilizce. Ben sordum: "Tiananmen Meydani, sy-nar? "Sy-nar", "nerede oldu?" Anlamina gelir. Koruma, meydanin diger ucuna isaret etti. Ben ters yönde yürüyerek Tiananmen Meydani'na geri dönmeye çagirildim mi? Bu mantikli degil.

Çince konusan degilken, muhafizlarin ne söyledigini sadece tahmin edebilirim. Onun jestlerinden, avludan geçersem duvardan hemen önce saga sola sola çikacagimi söylemeliydim. Sol tarafta, bazi kamu lavabolari gördüm ancak çikis kapisi yoktu. Sagdaki, hiçbir sey görmedim.

Bu rampanin baslangicina bir bilet satiri gibi görünüyordu geçmiste yürüdükçe rampa kadar yürürken avludan çikan insanlar gördüm. Gardiyan, biletimi istedi. Tabii ki hiçim yoktu. Görevli, fena ?ngilizce'de bir bilet satin almami önerdi. Bununla birlikte, hattin içinden dönmeme izin verdi. Yetkili makamlarin insanlari baslangiçta ücretsiz olarak girebilirlerse, avludan çikmalari için ücret talep etmeleri makul gözükmüyordu.

Avlunun ön ucunda bir çikis bulmak için son bir çaba sarfettim. Saga dogru bir rampa boyunca çikmaya çalistim. Avluya birkaç kisi giriyordu. Ancak baska bir güvenlik görevlisi beni durdurdu. Daha sonra, bu rampanin, daha önce diger rampaya çikmis insanlar için olabilecegini fark ettim. Muhtemelen, Çinlilerin Tiananmen Meydani'na bakan "Tiananmen cheng lou" (sehir binasi) dedigi o devasa duvarli yapinin iç mekanlarini görmek için bilet almislardi.

Yapilmasi gereken tek sey avluda iki yüz metre yürümek ve diger ucundaki kapiyi geçmekti. Evet, o kapida yaya trafigine dikkat çeken bir akis vardi. Geçildikten sonra kendimi, biraktigim gibi baska bir avluda buldum. Bu alandan Tiananmen Meydani'na da bir çikis isareti yoktu. Yaya trafigi bunun yerine karsi taraftaki bir kapiyi geçmek gibi gözüküyordu. Bu nedenle avluda iki yüz metre daha yürüdüm ve bu kapiyi da geçtim.

Üçüncü avluda, karsi tarafta farkli türden bir duvarli yapi görebiliyordum. Burasi Yasak sehir girisiydi. Bu noktada, sansli bir mola oldu. Genç bir Çinli kadin ?ngilizce konusup konusmamami istedi. Elbette yaptim. Bu sansli karsilasma, Tiananmen Meydani'na nasil geri döndügüm konusunda ?ngilizce yönergeleri sorma firsati verdi. Kadin Dogu Kapisi'ndan çikmam gerektigini söyledi. Dogu Kapisi'na ulasmak için, bu üçüncü avluyu Yasak sehir'in duvarina dogru yürümek ve ardindan saga dönmek ve kalabaligi takip etmek gerekiyordu. Bu sekilde gidiyordu.

Karima geri dönmek için Tiananmen Meydanina uzaklasip uzaklasmak konusunda oldukça heyecanli oldum. Nihayetinde, bu ?ngilizce konusan Çinli kadin bana dogru yönde yönlendirildigime dair kendime güven verdi. Saga döndükten sonra, duvarli avludan, su dolu kanal veya hendek boyunca Yasak sehir duvarinin disina uzanan dar bir caddeye giden bir kapiyi geçtim. Yakinda, bu kadin ve ben, baskalari ile birlikte, bu yoldan doguya en az üç yüz metre ilerliyorduk. Yol sola döndü, ardindan saga döndü. Bu yolun sonunda bir kapisi vardi. Dogu Kapisi'ydi, yeni arkadasim bana bilgi verdi.

Bu kapinin yakininda baska bir Çinli kadin bana yaklasti ve ?ngilizce sorularini yanitladi. Kisa süre benimle birlikte gelip gelemeyecegini sordu. Erkek arkadasinin bizimle gelip gelemeyecegini sordu. Ne diyecegimi bilmiyordum. ?lk arkadasimin durdugunu ve konusmayi dinledigini gördüm. Ona dogru birkaç adim attiktan sonra, diger kadin ve arkadasi uzaklasti. Tehlikeli bir durumdan kaçmis olabilirim fark ettim. Belki o ikinci kadin bana bir seyler satmak isterdi ya da belki masum olmayan turistler için baska bir tuzak kuruyordu.

Her neyse, ilk kadin ve ben, ?ngilizce "4 Mayis Caddesi" anlamina gelen "Wusi dajie" adinda bir kuzey-güney caddesiyle karsilasmak için Dogu Kapisi'ndan yürüdük. 1 Mayis'in "Mayis Günü" ya da isçileri kutlayan bir gün oldugu gibi, 4 Mayis "Gençlik Günü", gençleri kutluyor. "Wu", "bes" anlamina gelir ve Mayis, yilin besinci ayidir. "Suh" olarak telaffuz edilen "Si", dördüncü sayidir. Bu nedenle "Wusi" 4 Mayis'tir. Kadin arkadasim bu sokaktan saga dönmem gerektigini söyledi ve beni Tiananmen Meydani'na götürecekti, kendisi de benimle birlikte yolun bir parçasi yürüyordu. 4 Mayis Caddesi boyunca aksam yemegine çikabilecegi bir restoran bulmayi umdu.

Bu kadin, normalde ziyaretçilerin ön avluya girdikleri kapinin içinden çikmasina izin verildigini söyledi, ancak 2 Mayis tarihi tatilin bir parçasi oldugu için, yetkili makamlar düzgün bir trafik akisi saglamak için mevcut düzenlemeleri baslatti. Kendisi Amerika Birlesik Devletleri'ni 2010'da bir turist olarak ziyaret etmeyi planliyordu. Ziyaret etmek istedigi sehirler ve yerler nelerdi? Las Vegas biriydi ve Wall Street baska biriydi. Ona New York Menkul Kiymetler Borsasi'nin bir ziyaretçinin galerisi oldugunu söylemistim, ancak aksi halde bir turistin Wall Street'te neler bekleyebileceginden emin degildim.

Briskly 4 Mayis sokaginda yürüdükten sonra kadin restorani buldu ve Chang-an Caddesi'ne varana kadar yalniz yürümeye devam ettim. Burada saga dönmem gerektigini biliyordum. Daha sonra batidan Tiananmen kapisindan geçerek karimin hala oturacagini umdugum yere dogru yürüdüm.
Onu terk etmem neredeyse iki saat olmustu. Karimin kayip birisini polise bildirmek için gitmis olabileceginden endise ettim. Pekin kadar büyük bir sehirde gerçeklesen büyük bir tatilte, sehir polisinin benim gibi bir turisti bulmak için kaynak bulamayacagina emindim. Bunun yerine terörist ariyorlardi. Karim bulunamazsa, metroyu ve bir otobüsü küçük daireye geri götürebilir ve kapinin disinda beklemeyi düsündüm. Benimle bir anahtar getirmemistim.

Tiananmen kapisinin önünde batida yürürken, esimle onu terk ettigim yerde oturdugunu gördüm. Yakinda esim ile koltuk degnegi yasli kadin arasinda bir tartisma oldugu ortaya çikti. Bu kadin iki veya üç Pekin haritasini karima teslim ediyordu ve karim onlari almaya raziydi. Bu ödemeyle ilgili bir anlasmazlik miydi? Hayir, daha iyi huylu bir seydi. Kadin, bu haritalari nazikçe, teklifi reddeden karima vermek istedi. Burada bir hikaye var.

Deneyimi

Karim daha sonra açikladiginda, döndügünde endiselendi. ?nsan haklari savunmasinda gösteri düzenleyebilecegimi veya polisle basimin dertte oldugunu düsünüyordu. Alternatif olarak, ben sadece kaybolmusumdur. Yerine koymak için baska bir alternatif yoktu. Karim, cep telefon numaramin cebimde bir kagit üzerine yazilmis oldugunu biliyordu. Gerçek acil bir durumda polisten onu aramasini isterdim. ?ki saate kadar gittim. Saat ögleden sonra saat besti.

Bu arada, sokak isiklarinin altinda orada otururken, karim kendi macerasina basladi. Döndügümden yaklasik on dakika sonra, o koltuk degnegi üzerindeki kadinin çok fazla mal satmadigini fark etti. Kadina: "Bana iki bayrak ver" dedi. Sana yardim edecegim "dedi. Kadin ona bayraklar verdi ve karim mallara merhaba demeye basladi.

Kirmizi Çin bayraklarinin çogu, bes ila on yaslarinda, ebeveynlerini ödemeyi reddeden çocuklara satildi. Karim yüksek sesle, samimi bir sesle söylüyordu: ?ngilizce'ye tercüme eden "Liang quai, liang quai" bayraklari her birinin iki renminvasina mal ettigi anlamina geliyordu. "Liang" iki kelime. "Quai", para birimi anlamina gelir - bu durumda, renminbi veya yuan, Çin "dolari" na bazen denir. Ziyaret eden çocuklar bu bayraklari istediler. Karim sokak satisçilik becerisine sahip oldugunu kesfetti. Her bir satis yaptiktan sonra, müsteriye kibarca tesekkür eder ve satisin kazançlarini yasli kadina verir. "Tekrar geri gel", karim minik müsterilerine bir gülümsemeyle söylerdi.

Bir buçuk saat süresince esim, iki renminbi için bir düzine bayrak satti ve bir renminbi için üç veya dört Pekin sokak haritasi satti. Yasli kadindan daha fazla satiyordu. Konusmada, karim bu kadinin baska bir ilden oldugunu ögrendi. Pekin gazetesi yoktu. Bu, hükümetin belki de ayda 400 yuan aylik yardimda bulunmasi anlamina geliyordu. Buna kiyasla, Pekin sakinlerinin almayi umdugu yaklasik 1,600 yuan aylikti. Sokakta turistlere mal satarak gelirini tamamlamasi gerekiyordu. Tip onun için büyük bir harcamaydi.

Bu kadinin sokakta satma izni yoktu. Ögleden sonraki ögleden sonra bir polis memuru kadina ilerlemesi gerektigini söyledi. Kadin, fakir oldugunu ve ilaç almasi gerektiginden sikayet etti. Buna ragmen bayraklari ve haritalari bir çantaya koydu ve bölgeyi terk etmeyi kabul etti. Memuru memnun etti. Sonra, birkaç dakika sonra, yürüdükten sonra kadin bayraklari ve haritalari torbadan çikardi ve tekrar satmaya basladi. Memur karimi sorgulamamisti.

Bir noktada, karim yasli kadina malin ona ne kadara mal oldugunu sordu. "Neden bilmek istiyorsun?" Diye sordu kadin eksi. Bu soruyu bir süre yanitlamazdi. Ancak, karim devam etti. Kisisel cazibesini egzersiz ederek, esyalarin ne kadarinin maliyeti konusunda merakli oldugunu söyledi. "Tamam," dedi kadin, bayraklar her birinin yarisi yuan tutuyordu. Pekin sehir haritalarinin maliyeti .2 veya 0.3 yuan civarindadir.

Karimin bir düzine bayrak ve üç sehir haritasi sattigini varsayarsak, bir buçuk saatte yaklasik 20 yuan (yaklasik üç dolar) kar elde etti. Aylik geliri 400 yuan olan bir kadin için önemli bir gelir artisi oldu. Karim için minnettar oldugu ve ona bazi haritalar vermek istedigine süphe yok.

Esim birkaç olayi hatirladi. Örnegin, belki de dokuz yasinda, kötü bayat istedi küçük kiz hatirliyordu, ancak annesi onu satin almak için ona iki yuan vermezdi. Mutsuz kiz ve annesi kaldirimda yürüdüler. Ardindan esim küçük kizin bir miktar uzaklastigini ve bayrakla hâlâ baktigini hatirliyor.

Baska bir olayda, potansiyel bir müsteri karima sokak saticilarinin caddeden asagiya bir yuan bayrak sattigini söyledi, bu yüzden kendisinden bir bayrak satin almayacakti. Karim basitçe "bosver" diyen yasli kadina bunu belirtti. Ekstra paraya ihtiyaci vardi ve fiyatina inmeyecekti.

Evlenmeden önce, karim Çin'in profesyonel sinifina aitti. ?ki farkli otelin genel müdürlügünü yapmistir. Onun toplumsal becerileri çok gelisti ve geri dönmemi beklerken onlari satan mallari iyi kullanmaya basladi. Buna karsin, yasli kadin, satma becerileri ne olursa olsun, bayraklarda günden güne bu bayraklari ve haritalari satmasi gereken bir hayat durumuna kapaniyordu.

Kisa bir süre için, bu iki kadin is ortagiydi. Karim "slumming" ya da toplumsal bir ifade yapmiyordu, sadece zaman geçiriyordu. Koltuk degnekleri üzerindeki yasli kadin aldigi her türlü yardim için minnettar oldu.

 do: kisisel hikaye anlatici



TEL?F HAKKI 2010 THISTLEROSE YAYINLARI - TÜM HAKLARI SAKLIDIR

http://www.BillMcGaughey.com/tiananmen.html